Književnost između autofikcije i društva

U okviru 9. Festivala Ćirilicom u srijedu, 3. septembra na Trgu ispod Citadele sa početkom u 20 časova biće upriličen još jedan okrugli sto ovog festivala – ovog puta na temu Književnost između autofikcije i društva o kojoj će govoriti dr Aleksandra Žeželj Kocić, književica i istoričarka knjižnjvnosti Neda Bjelanović i pjesnik, književni kritičar, esejista i izdavač Gojko Božović.

Francuski pisac, teoretičar i književni kritičar Serž Dubrovski je, da bi opisao svoj roman Fils (1977), skovao riječ autofikcija, definišući je kao “fikciju sačinjenu isključivo od stvarnih događaja i činjenica“. Njegovu dosta široko postavljenu definiciju kasnije su konkretizovali Rolan Bart i Žerar Ženet koji su autofikcijom nazvali tekst u kojem je direktno potcrtana fikcionalnost stvorenog jastva (sopstva), činjenicu da je tekstualno jastvo jedno fiktivno biće. Prema tome, autofikcija bi bila roman čiji se autor pretvara u neku drugu osobu i živi neki drugi život, koji u stvarnosti nije nužno (ili nije uvijek) njegov.

Međutim, više od četiri decenije kasnije, termin koji je sažimao autobiografiju i fikciju postao je toliko rastegljiv da se lijepi na sve, od stilizovanih kratkih dnevničkih bilješki do književnih rijalitija u više tomova. Termin je počeo da obuhvata svašta, što znači da lako može da počne da ne znači ništa posebno. Sa druge strane, sve je više i sve slobodnije u upotrebi, za primjerima autofikcije traga se i u djelima napisanim i daleko prije nego što je nastao, razlike između fikcije i nefikcije se brišu, a sve više teoretičara autofikciju posmatra kao zaseban žanr.

Autofikcija kao novi tip pisanja o sebi, postupci pomoću kojih se dovodi u pitanje odnos između pisanja i života, odnos zbilje i teksta, život u književnosti piščevog alter ega, autorova fikcionalizacija sebe, ulazak u dijalog između narativnog glasa (koji pripada i ne pripada piscu) i zamišljenog čitaoca – samo su neka od pitanja koja se nameću. S tim u vezi, književnost između autofikcije i društva ne samo da istražuje lične priče, već i otkriva složene međuzavisnosti između pojedinca i šireg društvenog konteksta.